Aromaterapia to dziedzina medycyny naturalnej, która zyskuje na popularności wśród rodziców chcących zapewnić swoim dzieciom naturalne metody wspomagające zdrowie i dobre samopoczucie. Jednakże stosowanie olejków eterycznych u dzieci, zwłaszcza tych poniżej 2. roku życia, wymaga szczególnej ostrożności. W tym wpisie przybliżę, które olejki są bezpieczne, które należy unikać oraz jak właściwie je stosować, aby nie zaszkodzić najmłodszym. Jeśli szukasz nie listy zakazów, lecz przeglądu badań klinicznych z udziałem niemowląt i przedszkolaków — kolki, jakość snu, lęk okołozabiegowy — zebrałem je w osobnym tekście o aromaterapii dla niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym.
Olejki Eteryczne Bezpieczne dla Dzieci
Nie wszystkie olejki eteryczne nadają się do stosowania u małych dzieci. Oto lista olejków, które są uważane za bezpieczne:
- Rzymski rumianek (Chamaemelum nobile)
- Właściwości: łagodzący, uspokajający, przeciwzapalny.
- Stosowanie: W rozcieńczeniu do masażu lub dodawany do kąpieli.
- Lawenda (Lavandula angustifolia)
- Właściwości: uspokajający, antyseptyczny, przeciwzapalny.
- Stosowanie: Może być używana w kąpieli (1 kropla na wanienkę) lub w inhalacjach.
- Mandarynka (Citrus reticulata)
- Właściwości: łagodzący, uspokajający, antydepresyjny.
- Stosowanie: W dyfuzorach lub dodawany do kąpieli.
- Róża (Rosa damascena)
- Właściwości: łagodzący, przeciwzapalny, antybakteryjny.
- Stosowanie: W masażu w odpowiednim rozcieńczeniu.
- Drzewo różane (Aniba rosaeodora)
- Właściwości: antyseptyczny, łagodzący, uspokajający.
- Stosowanie: W masażu, kąpielach oraz dyfuzorach.
- Koperek (Anethum graveolens)
- Właściwości: łagodzący kolki, wspomagający trawienie.
- Stosowanie: W masażu brzucha w bardzo niskim stężeniu.
- Tymianek ct linalol (Thymus vulgaris linalool)
- Właściwości: antybakteryjny, przeciwzapalny, wspomagający układ odpornościowy.
- Stosowanie: W dyfuzorach oraz rozcieńczony w masażach.
- Sandałowiec (Santalum album)
- Właściwości: uspokajający, nawilżający, łagodzący.
- Stosowanie: W masażach oraz kąpielach.
- Słodka pomarańcza (Citrus sinensis)
- Właściwości: łagodzący, uspokajający, wspomagający trawienie.
- Stosowanie: W dyfuzorach oraz kąpielach.
- Cedr atlaski (Cedrus atlantica)
- Właściwości: uspokajający, przeciwbakteryjny, wspomagający układ oddechowy.
- Stosowanie: W dyfuzorach oraz masażach.
Olejki Eteryczne Niewskazane dla Dzieci
Niektóre olejki eteryczne mogą być zbyt silne lub nawet toksyczne dla małych dzieci. Zwykle decyduje pojedynczy związek dominujący w składzie: w olejku anyżowym (Pimpinella anisum) jest nim trans-anetol, który w wyższych dawkach działa neurotoksycznie — dlatego anyż trafia na listę poniżej, a nie do zestawu „dla dzieci”. Oto lista olejków, których należy unikać:
- Eukaliptus (Eucalyptus globulus)
- Może powodować problemy z oddychaniem.
- Mięta pieprzowa (Mentha piperita)
- Mentol nałożony w okolicy twarzy może u niemowląt i małych dzieci wywołać odruchowy skurcz krtani i bezdech; drażni też skórę. Więcej o chemotypach i profilu bezpieczeństwa mięt w kompendium o mięcie i olejkach miętowych.
- Rozmaryn (Rosmarinus officinalis)
- Zawiera ketony, które mogą być toksyczne i powodować problemy neurologiczne.
- Tymianek (Thymus vulgaris)
- Zawiera fenole, które są drażniące dla skóry.
- Szałwia (Salvia officinalis)
- Może działać toksycznie na układ nerwowy.
- Cynamon (Cinnamomum zeylanicum)
- Silnie drażniący dla skóry i błon śluzowych — odpowiada za to aldehyd cynamonowy, którego w olejku z kory bywa ponad 60%, podczas gdy w olejku z liści tej samej rośliny dominuje eugenol. Czym te dwa surowce różnią się w praktyce, opisałem w monografii cynamonowca cejlońskiego i olejku cynamonowego z kory.
- Goździk (Syzygium aromaticum)
- Zawiera eugenol, który jest drażniący.
- Drzewo herbaciane (Melaleuca alternifolia)
- Może powodować podrażnienia skóry i reakcje alergiczne.
- Oregano (Origanum vulgare)
- Zawiera fenole — karwakrol i tymol — które silnie drażnią skórę i błony śluzowe; te same związki odpowiadają za jego działanie przeciwdrobnoustrojowe. Porównanie z tymiankiem, który zawiera je w innych proporcjach: olejek z oregano i olejek tymiankowy — podobieństwa i różnice.
- Bazylia (Ocimum basilicum)
- Zawiera estragol, który może być toksyczny.
Sposoby stosowania olejków eterycznych
- Inhalacja
- Najbezpieczniejszy sposób używania olejków eterycznych u małych dzieci.
- Kilka kropli olejku na chusteczkę umieszczoną w pobliżu łóżeczka dziecka lub na ubranku.
- Kąpiele
- Olejki powinny być rozcieńczone w nośniku, takim jak krem lub baza lotionu przed dodaniem do wody, aby zapewnić równomierne rozproszenie.
- Zalecana ilość to 1 kropla olejku na wanienkę dla dzieci poniżej 9 miesięcy oraz 2-3 krople na normalną wannę dla starszych dzieci.
- Masaż
- Olejek eteryczny powinien być rozcieńczony w odpowiednim nośniku, takim jak olej migdałowy lub jojoba, w stężeniu nie większym niż 0.25-0.5% dla dzieci poniżej 2 lat.
- Przykład rozcieńczenia: 1 kropla olejku na 10 ml oleju nośnikowego.
Ważne zasady bezpieczeństwa
- Rozcieńczanie: Wszystkie olejki powinny być odpowiednio rozcieńczone przed użyciem. Stężenie nie powinno przekraczać 0,25-0,5% dla dzieci poniżej 2. roku życia. Na przykład, jedna kropla olejku na 10 ml oleju nośnikowego.
- Test skórny: Przed pierwszym użyciem olejku na większej powierzchni skóry, zawsze warto przeprowadzić test skórny na małym fragmencie skóry dziecka, aby upewnić się, że nie ma reakcji alergicznej.
- Unikaj twarzy: Nigdy nie stosuj olejków eterycznych w okolicy twarzy dziecka, szczególnie blisko nosa i oczu.
- Dyfuzja: Używaj dyfuzora w dobrze wentylowanym pomieszczeniu i nie przekraczaj zalecanej ilości kropli olejku.
- Konsultacja z lekarzem: Zawsze skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą od aromaterapii przed wprowadzeniem nowych olejków eterycznych do rutyny pielęgnacyjnej dziecka.
Przykładowe Bezpieczne Receptury
- Kąpiel uspokajająca:
- 1 kropla olejku lawendowego
- 1 kropla olejku rumiankowego
- Mieszaj z odrobiną mleka przed dodaniem do wanienki
- Masaż na kolki:
- 1 kropla olejku koperkowego
- 1 kropla olejku rumiankowego
- Rozcieńcz w 20 ml oleju nośnikowego (np. migdałowego)
| Olejki bezpieczne dla dzieci | Olejki niebezpieczne dla dzieci |
|---|---|
| Rzymski rumianek (Chamaemelum nobile) | Eukaliptus (Eucalyptus globulus) |
| Lawenda (Lavandula angustifolia) | Mięta pieprzowa (Mentha piperita) |
| Mandarynka (Citrus reticulata) | Rozmaryn (Rosmarinus officinalis) |
| Róża (Rosa damascena) | Tymianek (Thymus vulgaris) |
| Drzewo różane (Aniba rosaeodora) | Szałwia (Salvia officinalis) |
| Koperek (Anethum graveolens) | Cynamon (Cinnamomum zeylanicum) |
| Tymianek ct linalolowy (Thymus vulgaris linalool) | Goździk (Syzygium aromaticum) |
| Sandałowiec (Santalum album) | Drzewo herbaciane (Melaleuca alternifolia) |
| Słodka pomarańcza (Citrus sinensis) | Oregano (Origanum vulgare) |
| Cedr himalajski (Cedrus deodara) | Bazylia (Ocimum basilicum) |
| Róża damasceńska (Rosa damascena) | Hyzop (Hyssopus officinalis) |
| Neroli (Citrus aurantium flower) | Jaśmin (Jasminum officinale) |
| Geranium (Pelargonium graveolens) | Gorczyca (Brassica nigra) |
| Ylang Ylang (Cananga odorata) | Anyż (Pimpinella anisum) |
| Melisa (Melissa officinalis) | Tatarak (Acorus calamus) |
| Koper włoski (Foeniculum vulgare) | Ruta (Ruta graveolens) |
| Drzewo cedrowe (Cedrus deodara) | Koper (Anethum graveolens) w dużych ilościach |
| Bergamotka (Citrus bergamia) | Szałwia muszkatołowa (Salvia sclarea) |
| Różowy grejpfrut (Citrus paradisi) | Szafran (Crocus sativus) |
| Limonka (Citrus aurantifolia) | Olejek z piołunu (Artemisia absinthium) |
Bibliografia
- Price, L., & Price, S. (2004). Aromatherapy for Babies and Children. Edinburgh: Churchill Livingstone.
- Tisserand, R., & Young, R. (2014). Essential Oil Safety: A Guide for Health Care Professionals. 2nd Edition. Edinburgh: Churchill Livingstone.
- Buckle, J. (2003). Clinical Aromatherapy: Essential Oils in Practice. 2nd Edition. Edinburgh: Churchill Livingstone.
- Rhind, J. P. (2012). Essential Oils: A Handbook for Aromatherapy Practice. 2nd Edition. London: Singing Dragon.
- Ho, P. (2014). Aromatica: A Clinical Guide to Essential Oil Therapeutics. Volume 2: Applications and Profiles. Singing Dragon.
- Clarke, S. (2009). Essential Chemistry for Aromatherapy. 2nd Edition. Edinburgh: Churchill Livingstone.
- Buckle, J. (2015). Clinical Aromatherapy: Essential Oils in Healthcare. 3rd Edition. Edinburgh: Churchill Livingstone.
- Rożański, H., & Pietryja, M. (2016). Żywice i balsamy w dawnej medycynie. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. St. Pigonia w Krośnie.
- Various Authors. (2016). Field evaluation of naturally occurring mosquito repellents in Mt. Kenya Region Kenya. International Journal of Biodiversity and Conservation, 8(2), 55-59.
- Price, S. (2018). Hydrosols: The Next Aromatherapy. 2nd Edition. Healing Arts Press.
- Peace Rhind, J. (2016). Fragrance and Wellbeing: Plant Aromatics and Their Influence on the Psyche. Singing Dragon.
- Tisserand Institute. (n.d.). Essential Oils Safety Guidelines. Retrieved from https://tisserandinstitute.org/safety-guidelines/
