Lawenda Wąskolistna (Lavandula angustifolia)

  1. Opis Botaniczny: Lawenda wąskolistna, znana również jako prawdziwa lawenda, lawenda angustifolia jest wieloletnią rośliną zielną należącą do rodziny jasnotowatych. Charakteryzuje się wąskimi, srebrzysto-zielonymi liśćmi i długimi, wąskimi kwiatostanami o pięknym, głęboko fioletowym kolorze. Kwitnie od czerwca do sierpnia, a jej kwiaty są ulubionym miejscem dla pszczół i motyli.
  2. Występowanie: Pochodzi z regionu Morza Śródziemnego, ale obecnie jest uprawiana na całym świecie. Preferuje słoneczne stanowiska i dobrze przepuszczalną, nieco suchą glebę.
  3. Historia i Tradycja: Lawenda wąskolistna jest używana od starożytności. Rzymianie wykorzystywali ją do kąpieli, a w średniowieczu była popularna w leczeniu różnych dolegliwości. Współcześnie jest ceniona zarówno w ogrodnictwie, jak i w przemyśle perfumeryjnym i kosmetycznym.
lawenda kwiat

Olejek z Lawendy Wąskolistnej

Metoda Produkcji

Olejek eteryczny z lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia) jest jednym z najczęściej używanych olejków eterycznych na świecie, głównie dzięki swoim właściwościom terapeutycznym oraz szerokiemu zastosowaniu w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym. Metody produkcji olejku z lawendy obejmują kilka technik, z których najważniejszą jest destylacja z parą wodną.

Destylacja z Parą Wodną

Najczęściej stosowaną metodą ekstrakcji olejku z lawendy wąskolistnej jest destylacja z parą wodną. Proces ten polega na przepuszczaniu pary wodnej przez surowiec roślinny, co powoduje uwolnienie lotnych związków zawartych w roślinie. Para wodna, nasycona olejkami eterycznymi, jest następnie skraplana i oddzielana od olejku w procesie dekantacji lub wirowania​​​​.

Destylacja wodna (hydrodestylacja) jest najczęściej wybieraną metodą produkcji na skalę przemysłową, pomimo jej wad, takich jak długotrwałość i wysokie temperatury, które mogą degradować bioaktywne składniki olejku. Czas trwania hydrodestylacji może wynosić od 1 do 10 godzin (zazwyczaj między 45 minut do 120 minut), w zależności od genotypu rośliny, stanu morfologicznego kwiatów oraz innych czynników.

Inne metody ekstrakcji, takie jak ekstrakcja nadkrytyczna CO₂ (SCE), ekstrakcja rozpuszczalnikowa, a także bardziej zaawansowane techniki, takie jak ekstrakcja wspomagana ultradźwiękami (UAE) i mikrofalowa ekstrakcja ciepła (MAE), są również stosowane, choć rzadziej w produkcji komercyjnej.

Skład Chemiczny

Olejek eteryczny z lawendy wąskolistnej zawiera wiele związków chemicznych, które nadają mu charakterystyczne właściwości zapachowe i terapeutyczne. Główne składniki chemiczne olejku z lawendy wąskolistnej to:

  1. Linalol (20-45%)
  2. Octan linalilu (25-46%)
  3. Terpinen-4-ol (1,2-6%)
  4. Kamfora (0-1,7%)
  5. Borneol (0-6,2%)
  6. Lavandulol (0-7,01%)
  7. Acetat lavandulolu (do 1%)
  8. 18-cyneol (0-2,5%)

Inne składniki obecne w mniejszych ilościach to m.in. γ-kadinen, α-kadinol, 3-oktanon, octan geranylu, limonen, krypton, α-terpineol, β-ocymen, kamfen, γ-4-karen i heksylo-butanian .

Różnice w składzie chemicznym mogą wynikać z warunków geograficznych, w których roślina była uprawiana, oraz z metod stosowanych podczas destylacji. Wysokie stężenie linalolu i octanu linalilu jest kluczowe dla właściwości terapeutycznych olejku, takich jak działanie uspokajające i antyseptyczne.

Właściwości Terapeutyczne

Olejek z lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia) jest szeroko ceniony za swoje liczne właściwości terapeutyczne. Jest to jeden z najczęściej używanych olejków w aromaterapii, znany ze swojego wszechstronnego działania. Główne właściwości terapeutyczne olejku z lawendy obejmują:

  1. Działanie Uspokajające i Przeciwlękowe: Olejek z lawendy jest znany ze swoich silnych właściwości uspokajających i przeciwlękowych. Badania wykazały, że inhalacja olejku lawendowego może znacząco zmniejszyć poziom stresu i lęku, co czyni go idealnym wyborem do stosowania w terapii relaksacyjnej i w leczeniu bezsenności.
  2. Przeciwbólowe i Przeciwzapalne: Olejek z lawendy ma właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne, co sprawia, że jest skuteczny w łagodzeniu bólów mięśniowych, bólów głowy oraz w leczeniu stanów zapalnych skóry, takich jak oparzenia czy ukąszenia owadów.
  3. Działanie Antyseptyczne i Antybakteryjne: Dzięki swoim właściwościom antyseptycznym, olejek lawendowy jest używany do dezynfekcji ran i zapobiegania infekcjom. Może być stosowany do leczenia drobnych skaleczeń, otarć oraz infekcji skórnych.
  4. Przeciwgrzybicze i Przeciwwirusowe: Olejek z lawendy wykazuje działanie przeciwgrzybicze, co czyni go skutecznym w leczeniu grzybic skórnych, takich jak grzybica stóp. Ponadto ma właściwości przeciwwirusowe, co pomaga w walce z infekcjami wirusowymi.
  5. Poprawa Jakości Snu: Właściwości uspokajające olejku lawendowego sprawiają, że jest on często stosowany w terapii bezsenności. Inhalacja olejku przed snem może poprawić jakość snu i skrócić czas zasypiania.
  6. Działanie Przeciwdepresyjne: Olejek z lawendy jest również wykorzystywany jako środek przeciwdepresyjny. Jego regularne stosowanie może poprawić nastrój i złagodzić objawy depresji.

Zastosowanie w Aromaterapii

Olejek z lawendy wąskolistnej jest wszechstronnie wykorzystywany w aromaterapii. Oto kilka popularnych metod zastosowania:

  1. Inhalacja: Inhalacja olejku lawendowego jest jedną z najprostszych i najskuteczniejszych metod jego stosowania. Można to zrobić poprzez dodanie kilku kropel olejku do dyfuzora lub inhalatora parowego. Taka metoda jest szczególnie skuteczna w redukcji stresu, lęku oraz poprawie jakości snu .
  2. Masaż: Olejek lawendowy można dodać do olejku bazowego i używać do masażu. Taki masaż działa relaksująco, przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Jest to skuteczny sposób na złagodzenie bólów mięśniowych, napięć oraz stanów zapalnych skóry.
  3. Kąpiele Aromaterapeutyczne: Dodanie kilku kropel olejku lawendowego do wanny z ciepłą wodą tworzy relaksującą kąpiel aromaterapeutyczną. Taka kąpiel pomaga w redukcji stresu, lęku oraz poprawia jakość snu.
  4. Kompresy: Olejek lawendowy można stosować w formie kompresów na bolące miejsca. Kompresy z dodatkiem olejku pomagają w łagodzeniu bólów mięśniowych i stawowych, a także w leczeniu stanów zapalnych skóry.
  5. Produkty do Pielęgnacji Skóry: Olejek z lawendy jest często dodawany do kremów, balsamów i olejków do pielęgnacji skóry. Dzięki swoim właściwościom antyseptycznym i przeciwzapalnym pomaga w leczeniu trądziku, łagodzi podrażnienia skóry oraz przyspiesza gojenie się ran.

Przykładowe Przepisy

  1. Relaksujący Olejek do Masażu:
    • 10 ml oleju bazowego (np. olej migdałowy)
    • 5 kropli olejku lawendowego
    • 3 krople olejku z bergamotki Mieszankę wmasować w skórę, koncentrując się na obszarach napiętych mięśni.
  2. Kąpiel na Dobry Sen:
    • 5-10 kropli olejku lawendowego
    • Szczypta soli morskiej Dodać do ciepłej wody w wannie i relaksować się przez 20-30 minut przed snem.
  3. Inhalacja na Stres:
    • 3-4 krople olejku lawendowego
    • Miska z gorącą wodą Dodaj olejek do miski z gorącą wodą, nachyl się nad miską, przykryj głowę ręcznikiem i wdychaj przez 5-10 minut.

Wnioski

Lawenda wąskolistna i pozyskiwany z niej olejek eteryczny stanowią cenne składniki w wielu dziedzinach. Lavandula angustifolia, czyli lawenda wąskolistna, to wszechstronna roślina o wielu cennych właściwościach. Jej olejek eteryczny jest ceniony za swoje właściwości terapeutyczne, w tym działanie uspokajające, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Lawenda wąskolistna jest nie tylko ważnym składnikiem w przemyśle perfumeryjnym i kosmetycznym, ale także niezastąpionym środkiem w aromaterapii i medycynie naturalnej.

Źródła:

  • Aromatherapy for health professionals (Len Price Shirley Price)
  • Clinical Aromatherapy (Jane Buckle)
  • Essential Oils A Handbook for Aromatherapy Practice (Jennifer Peace Rhind)
  • Sue Clarke – Essential Chemistry for Aromatherapy, Second Edition (2009)
  • “Lavender The Genus Lavandula (Medicinal and Aromatic Plants – Industrial Profiles, Volume 29)”