Wprowadzenie
Rozmaryn, znany również jako Rosmarinus officinalis, jest popularną rośliną zielarską stosowaną w medycynie tradycyjnej od wieków. Jego potencjał terapeutyczny jest szeroko rozpoznawany, a olejek rozmarynowy jest jednym z najczęściej stosowanych olejków eterycznych w aromaterapii. Chociaż olejek rozmarynowy jest ceniony za swoje liczne korzyści zdrowotne, istnieją pewne skutki uboczne, które warto znać przed jego stosowaniem.
Potencjalne skutki uboczne stosowania olejku rozmarynowego
Reakcje alergiczne
U niektórych osób stosowanie olejku rozmarynowego może wywołać reakcje alergiczne. I nie dotyczy to kwestii “czystości” olejku czy marki. Objawy takie jak wysypka, swędzenie, zaczerwienienie czy obrzęk mogą pojawić się po nałożeniu olejku na skórę, ponieważ ktoś może mieć alergię na któryś ze składników olejku.
W rzadkich przypadkach może dojść do cięższych reakcji alergicznych, takich jak trudności w oddychaniu czy obrzęk gardła.
Podrażnienie skóry
100% Olejek rozmarynowy jest silnie skoncentrowany, co oznacza, że może być drażniący dla skóry, zwłaszcza jeśli jest stosowany w dużej ilości lub na wrażliwej skórze. Dlatego zawsze powinien być rozcieńczany np. w oleju roślinnym (jojoba, słodki migdał, kokos itp.). Zawsze warto też przeprowadzić test na małym fragmencie skóry przed zastosowaniem olejku rozmarynowego.
Interakcje z lekami
Olejek rozmarynowy może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, zwłaszcza z tymi przepisywanymi na nadciśnienie czy cukrzycę. Zawsze warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania olejku rozmarynowego, jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki.
Problemy z układem pokarmowym
Stosowanie olejku rozmarynowego wewnętrznie, np. przez picie, może prowadzić do problemów z układem pokarmowym, takich jak nudności, wymioty czy biegunka. Zawsze warto stosować olejek rozmarynowy zgodnie z zaleceniami i unikać jego spożywania wewnętrznie, chyba że jest to zalecone przez specjalistę.
Inne potencjalne skutki uboczne
Chociaż powyższe skutki uboczne są najczęściej zgłaszane, istnieją inne potencjalne skutki uboczne stosowania olejku rozmarynowego. Mogą one obejmować bóle głowy, zawroty głowy czy uczucie gorąca. Zawsze warto być świadomym możliwych skutków ubocznych i obserwować reakcję swojego ciała na olejek.
Kamfora i drgawki — dlaczego chemotyp ma znaczenie
Najpoważniejsze udokumentowane ryzyko olejku rozmarynowego nie dotyczy skóry, lecz układu nerwowego. Odpowiada za nie kamfora — składnik, którego udział w olejku waha się od kilku do ponad dwudziestu procent zależnie od chemotypu i pochodzenia surowca. W przeglądzie systematycznym z 2019 r. rozmaryn wymieniono wśród olejków o działaniu drgawkorodnym, obok szałwii, hyzopu, kamfory i eukaliptusa; autorzy wiążą ten efekt z modulacją układu GABA-ergicznego i wpływem na kanały jonowe.
Opisy przypadków dotyczą przede wszystkim spożycia, ale nie wyłącznie. W serii trzech przypadków opublikowanej w 2020 r. przez neurologów ze szpitala w Bengaluru stan padaczkowy wystąpił u dwóch osób po wypiciu olejku eukaliptusowego, a u trzeciej — pacjenta z padaczką pourazową — po miejscowym zastosowaniu balsamów zawierających eukaliptus i kamforę. To wąska grupa ryzyka, ale konkretna: osoby z padaczką lub drgawkami w wywiadzie oraz małe dzieci powinny unikać olejku rozmarynowego również w użyciu zewnętrznym i w dyfuzorze, a decyzję o stosowaniu skonsultować z lekarzem prowadzącym.
Nie ma jednego „olejku rozmarynowego”. Salvia rosmarinus występuje w chemotypach różniących się składem: cyneolowym, kamforowym i werbenonowym. Zawartość kamfory bywa kilkukrotnie wyższa w jednym niż w drugim, a etykieta bez podanego chemotypu tej informacji nie niesie. Przy przeciwwskazaniach neurologicznych to różnica, która ma znaczenie praktyczne — więcej o tym w tekście o składnikach aktywnych olejku rozmarynowego.
Podsumowanie
Olejek rozmarynowy jest ceniony w aromaterapii za swoje liczne korzyści zdrowotne. Jednak, jak każdy produkt naturalny, może powodować pewne skutki uboczne. Zawsze warto być świadomym tych skutków ubocznych i stosować olejek rozmarynowy z ostrożnością, zwracając uwagę na reakcję swojego ciała. Jeśli masz wątpliwości co do stosowania olejku rozmarynowego, zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub specjalistą ds. aromaterapii.
Literatura
- Bahr T.A., Rodriguez D., Beaumont C., Allred K. The effects of various essential oils on epilepsy and acute seizure: a systematic review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2019;2019:6216745. DOI · PMID: 31239862
- Mathew T., John S.K., Kamath V. i wsp. Essential oil–related status epilepticus: a small case series study. Journal of the American College of Emergency Physicians Open, 2020;1(5):918–921. DOI · PMID: 33145540
- Chizzola R., Hochsteiner W., Hajek S., Hackl T. Composition and variability of the essential oil of rosemary (Rosmarinus officinalis L.) from the Northern Adriatic region. Scientia Pharmaceutica, 2008;76(1):55–68. DOI
