Olejek z eukaliptusa, ale który? Globulus, citriodora czy radiata – sprawdź czy dobrze wybierasz

Eukaliptus radiata, globulus i citriodora – czym się różnią i kiedy który wybrać?

Olejek z eukaliptusa jest jednym z najchętniej wybieranych przez klientów i najczęściej stosowanym w aromaterapii domowej. Jednak w praktyce terapeutycznej pod nazwą „olejek eukaliptusowy” kryje się kilka różnych gatunków, które różnią się składem chemicznym, profilem zapachowym i potencjalnym działaniem biologicznym.

Najczęściej stosowane w aromaterapii są trzy gatunki:

• Eukaliptus gałkowy/Eucalyptus globulus

• Eucalyptus radiata

• Eukaliptus cytrynowy/ Eucalyptus citriodora (obecnie klasyfikowany jako Corymbia citriodora)

Choć należą do tego samego rodzaju botanicznego, ich właściwości terapeutyczne wynikają z różnego składu chemicznego, a w aromaterapii klinicznej to właśnie skład chemiczny olejku – a nie nazwa rośliny – decyduje o jego działaniu.

 

---

Chemia olejku to klucz do świadomej aromaterapii

Olejki eteryczne są mieszaniną kilkudziesięciu związków lotnych. W olejkach różnych gatunków skład będzie bardzo odmienny, ale różnice mogą pojawiać także między odmianami tego samego gatunku (jak w przypadku eulapitusów). Co więcej nawet ten sam olejek pozyskiwany w różnych krajach może mieć nieco odmienny skład. Wie to każdy, kto wąchał naszą Lawendę z Francji i z Bułgarii – podobne, a jednak nieco inne.

W tym artykule skupimy się jednak na przybliżeniu różnic i ułatwieniu właściwego stosowania odpowiednich eukaliptusów.

1. Eucalyptus globulus – eukaliptus gałkowy

To najbardziej znany gatunek eukaliptusa i jednocześnie główne źródło przemysłowego olejku eukaliptusowego. Prawdopodobnie to właśnie ten Eucalyptus Globulus Oil dostaniecie w sklepie czy zielarni  pytając o olejek eteryczny z eukaliptusa.

Najważniejszy składnik:

• 1,8-cineole (eukaliptol) – często 70–85% składu olejku.

1,8-cineole jest związkiem dobrze przebadanym farmakologicznie. W literaturze naukowej opisuje się jego działanie:

• mukolityczne – rozrzedzanie i upłynnianie śluzu w drogach oddechowych

• przeciwzapalne

• przeciwbakteryjne

• wykrztuśne

Olejek z Eucalyptus globulus wykazuje aktywność przeciwbakteryjną m.in. wobec patogenów układu oddechowego takich jak Streptococcus pneumoniae.

Z tego powodu tradycyjnie stosowany jest w aromaterapii przy:

• infekcjach dróg oddechowych

• kaszlu

• zapaleniu zatok

• przeziębieniu

Jednak wysoka zawartość 1,8-cineolu sprawia, że jest to olejek intensywny i potencjalnie drażniący.

U dzieci poniżej 6 roku życia może powodować tzw. Laryngospazm – nagły odruchowy skurcz  krtani, dlatego w aromaterapii pediatrycznej często stosuje się łagodniejsze gatunki.

---

2. Eucalyptus radiata – eukaliptus promienisty

Olejek z Eucalyptus radiata jest chemicznie zbliżony do globulusa, jednak jego profil jest bardziej złożony.

W składzie pojawiają się m.in.:

• 1,8-cineole – 60-70%

• p-cymen

• α-terpineol

• limonen (dominuje w olejku z pomarańczy słodkiej)

Badania chromatograficzne pokazują, że profil chemiczny radiaty różni się  od globulusa. Mimo wysokiej zawartości 1,8-cineolu olejek ten zawiera więcej monoterpenów o łagodniejszym działaniu, m.in.: α-terpineol, limonen, α-pinen, które nadają zapachowi bardziej świeży, lekko cytrusowy profil i sprawiają, że jest on łagodniejszy i lepiej odbierany przez dzieci, deniorów i osoby wrażliwe na zapachy.

W praktyce aromaterapii oznacza to:

• subtelniejszy zapach

• bardziej zbalansowane działanie

• mniejsze ryzyko nadmiernej stymulacji dróg oddechowych

Dlatego Eucalyptus radiata jest często preferowany w aromaterapii rodzinnej. 

Typowe zastosowania:

• wsparcie odporności
• inhalacje aromatyczne
• dyfuzja przy infekcjach sezonowych
• zmęczenie psychiczne

---

3. 3 Eucalyptus citriodora – eukaliptus cytrynowy

To bardzo ciekawy gatunek, różni się od poprzednich niemal całkowicie, zarówno zapachem jak i zastosowaniem.  Najważniejszym składnikiem olejku jest:

• citronellal – często ponad 50–90% składu.

To związek odpowiedzialny za charakterystyczny cytrynowy zapach. Badania laboratoryjne wskazują również na aktywność przeciwdrobnoustrojową oraz zdolność do modulowania reakcji zapalnych poprzez hamowanie uwalniania mediatorów zapalenia w komórkach układu odpornościowego.

Dzięki temu składnikowi główne  właściwości aromaterapeutyczne  Eucalyptus citriodora Oil to :

• działanie przeciwzapalne
• działanie przeciwbólowe
• właściwości repelentne (odstraszające owady)
  

  Zatem w  aromaterapii stosuje się go najczęściej przy:

  • napięciach mięśniowych
  • bólach stawów
  • masażach przeciwbólowych
  • jako naturalny repelent – jest głównym składnikiem wielu preparatów na komary i kleszcze

WARTE ZAPAMIĘTANIA
Najważniejsze różnice między gatunkami

Gatunek		Dominujące działanie
Eucalyptus globulus/ Eukaliptus gałkowy		wsparcie w infekcjach górnych dróg oddechowych, powyżej 6 roku życia
Eucalyptus radiata		łagodniejsze wsparcie odporności, aromaterapia rodzinna, seniorów i osób wrażliwych na zapach
Eucalyptus citriodora/ Eukaliptus cytrynowy		mięśnie, stany zapalne, repelent

W świadomej aromaterapii nie istnieje jeden “olejek eukaliptusowy”.

Bezpieczne i skuteczne stosowanie olejków eukaliptusowych zależy od wyboru właściwego gatunku.
Może to być szczególnie istotne, w przypadku dzieci poniżej 6 roku życia.  Zawsze sprawdzaj INCI olejku przed zakupem, wystrzegaj się produktów które nie mają tej informacji.

Jak wybrać właściwy eukaliptus?

W aromaterapii wybór olejku powinien zawsze wynikać z jego składu chemicznego i celu terapeutycznego.

Eucalyptus globulus

najlepszy przy:

• kaszlu
• infekcjach dróg oddechowych
• zapaleniu zatok
• nie zalecany poniżej 6 r.ż.

Eucalyptus radiata

dobry wybór przy:

• dyfuzji w domu
• wsparciu odporności
• łagodniejszej inhalacji aromatycznej

Eucalyptus citriodora

najlepszy przy:

• napięciach mięśniowych
• masażach
• ochronie przed owadami

Podsumowanie

Choć wszystkie trzy olejki nazywamy „eukaliptusowymi”, ich działanie jest wynikiem zupełnie innego składu chemicznego. Eucalyptus globulus to klasyczny olejek oddechowy bogaty w 1,8-cineole, Eucalyptus radiata stanowi jego łagodniejszą alternatywę, natomiast Eucalyptus citriodora dzięki wysokiej zawartości citronellalu znajduje zastosowanie głównie w terapii mięśniowo-stawowej i jako naturalny repelent.

Świadoma aromaterapia zaczyna się właśnie od zrozumienia tych różnic.

 

Źródła

1. Fayez S. et al. Eucalyptus-derived essential oils alleviate microbes and modulate inflammation. Frontiers in Pharmacology, 2023.
2. Ben Jemâa J.M. et al. Chemical composition and antibacterial activities of seven Eucalyptus species. Biological Research.
3. Kovačević Z. et al. Chemical Composition and Biological Activities of Eucalyptus globulus Essential Oil. Molecules.
4. Mulyaningsih S. et al. Antibacterial activity of essential oils from Eucalyptus against multidrug-resistant pathogens. Pharmaceutical Biology.
5. Al-Harbi N. et al. Antibacterial, antioxidant and antiproliferative activities of Corymbia citriodora and Eucalyptus essential oils.
6. El-Gendy A. et al. Comparative GC-MS analysis of essential oils from Eucalyptus species.
7. de Souza G. et al. Antimicrobial potential of Eucalyptus essential oils.

 

Autor: Eliza